(dodano 21-05-2025)
Raphanus raphanistrum L.
Rodzina: kapustowate (Brassicaceae), dawniej krzyżowe (Cruciferae)
Nazwa angielska: wild radish, jointed charlock
Inne nazwy (potoczne, regionalne): łopucha, łopucha polna, świrzepa, świerzop
Kod EPPO: RAPRA
Wygląd, cechy szczególne
SIEWKA
Hipokotyl (łodyżka podliścieniowa) nagi, długość do 10-15 (20) mm, grubość 1,25-2 mm, białawo-zielony, sinawy lub fioletowo nabiegły. Liścienie odwrotnie sercowate, duże (dł. 10-15 mm, szer. 12-18 mm), na szczycie głęboko wycięte, na długich wąsko rynienkowatych ogonkach, na ich brzegach mogą pojawiać się pojedyncze włoski. Liście ulokowane skrętolegle, lirowato podzielone, pierzasto unerwione (aktualizacja 21-05-2025).
ROŚLINA DOROSŁA
Dorasta do 20-60 cm wysokości. Łodyga wzniesiona, w dolnej części szorstko owłosiona, w górnej naga. Liście w górnej części łodygi lancetowate, dolne lirowate, pierzastodzielne. Kwiaty czysto żółte, białe z ciemniejszą nerwacją lub jasnożółte z ciemniejszą nerwacją, zebrane w groniaste kwiatostany. W niektórych źródłach można spotkać się z informacją, że kolor kwiatów rzodkwi świrzepy zależy od warunków siedliska. W rzeczywistości jest to jednak cecha uwarunkowana genetycznie. Działki kielicha przylegające do kwiatu, wąsko odwrotnie lancetowate, owłosione. Płatki około dwukrotnie dłuższe od działek. Owoc to paciorkowato przewężana łuszczyna z długim dzióbkiem, z silnie stwardniałymi ścianami. Dojrzałe łuszczyny rozpadają się na jednonasienne segmenty (człony), zawierające kulisto-jajowate żółtobrązowe nasiona (aktualizacja 21-05-2025).
Okres kwitnienia
czerwiec-październik
Owoce i nasiona (dodano 24-08-2019).
Cykl życiowy, biologia
Rzodkiew świrzepa jest rośliną jednoroczną, jarą. Kiełkowanie odbywa się w przedziale 5-30ºC, optimum to 20-25ºC. Kwitnie od maja do września, czasami października. Pojedynczy egzemplarz produkuje średnio 100-300 nasion (wg Korsmo jedna roślina wydaje do 160 sztuk nasion). Kiełkowanie odbywa się głównie z głębokości 1-2 cm, nasiona umieszczone głębiej niż 6 cm praktycznie nie kiełkują [1] (dodano 05-03-2018).
Występowanie, szkodliwość
Zachwaszcza głównie jare odmiany zbóż i rzepaku oraz okopowe, strączkowe, kukurydzę. 10 sztuk /m2 rzodkwi może zredukować plon pszenicy do 20%, a 80 sztuk /m2 do 50%.
Typowe warunki siedliskowe
wskaźnik świetlny: pełne światło
wskaźnik wilgotnościowy: gleby świeże
wskaźnik trofizmu: gleby umiarkowanie ubogie
wskaźnik kwasowości gleby: gleby umiarkowanie kwaśne (5≤ pH <6) [2]
Liście rzodkwi świrzepy (dodano 04-12-2021).
Zwalczanie rzodkwi świrzepy
Do działań przydatnych w trwałym wyeliminowaniu rzodkwi świrzepy ze stanowiska należą wapnowanie kwaśnych gleb oraz przewietrzanie i nawożenie ciężkich, zubożałych gleb [3] (dodano 21-05-2025).
Wrażliwość na herbicydy *: np. 2,4-D, aklonifen, amidosulfuron, bentazon, fenmedifam, florasulam, jodosulfuron, MCPA, mekoprop-P, metrybuzyna, nikosulfuron, oksyfluorofen, pendimetalina, rimsulfuon, sulfosulfuron, sulkotrion, terbutyloazyna, tifensulfuron, tribenuron.
*Skuteczność herbicydu zależy od wielu czynników m.in. fazy rozwojowej chwastu, dawki i formulacji preparatu. Dlatego informacji dotyczących wrażliwości chwastów na działanie środka chwastobójczego należy zawsze szukać w jego etykiecie.
(dodano 04-03-2023)
(dodano 13-01-2026)
Galeria zdjęć
źródła:
1. Mowszowicz J. 1986. Krajowe Chwasty Polne i Ogrodowe. PWRiL, Warszawa, 672 ss.
2. Zarzycki K., Trzcińska-Tacik H., Różański W., Szeląg Z., Wołek J., Korzeniak U. 2002. Ecological indicator values of vascular plants of Poland. Ekologiczne liczby wskaźnikowe roślin naczyniowych Polski. Wyd. Inst. Bot. PAN, Kraków, 183 ss.
3. Lampeter W. 1967. Zwalczanie chwastów w produkcji nasiennej traw. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa, 277 ss.