W zbożach ozimych, obok powszechnie występującej miotły zbożowej, coraz większego znaczenia nabierają inne chwasty jednoliścienne. W wielu regionach szczególnie groźnym przeciwnikiem stał się wyczyniec polny, który pojawia się masowo powodując poważne straty plonu. Coraz więcej problemów sprawiają również stokłosy, zwłaszcza żytnia i płonna, oraz życica trwała. Jeśli rośliny te nie zostaną zniszczone jesienią, w doskonałej kondycji przetrwają zimę. Wiosną, gdy są już wyrośnięte i zahartowane, reagują na herbicydy znacznie słabiej, co utrudnia ich skuteczne zwalczanie i zwiększa koszty ochrony.
Oprysk na chwasty w zbożach ozimych można wykonywać w szerokim oknie aplikacyjnym – od siewu aż do późnej wiosny. O skuteczności całego programu ochrony decydują jednak przede wszystkim zabiegi przeprowadzone jesienią. Dobrze zaplanowany i terminowo wykonany oprysk ogranicza presję chwastów, szczególnie groźną we wczesnej fazie wegetacji, oraz zwiększa szansę roślin uprawnych na przezimowanie w dobrej kondycji. Do jesiennego zwalczania chwastów jednoliściennych plantatorzy zbóż mają do dyspozycji szeroki wybór substancji czynnych, które można stosować zarówno w zabiegach doglebowych, jak i nalistnych.
Doglebowy oprysk na chwasty w zbożach
Zabieg wykonywany przed wschodami chwastów wymaga odpowiednich warunków glebowych, przede wszystkim właściwej wilgotności wierzchniej warstwy roli. W czasie suszy substancje czynne silnie wiążą się z cząsteczkami gleby, co ogranicza ich dostępność dla roślin. W takiej sytuacji chwasty mogą kiełkować z głębszych, wilgotniejszych warstw i nie pobrać wystarczającej ilości herbicydu.
Warto pamiętać, że oprysk doglebowy wykonuje się niejako „w ciemno”, bez pewności, które gatunki chwastów ostatecznie się pojawią. Dlatego bardzo ważna jest dobra znajomość pola oraz historii jego zachwaszczenia. Prawidłowo przeprowadzony zabieg doglebowy pozwala skutecznie zwalczyć chwasty już na etapie kiełkowania i wschodów, ograniczając konkurencję od samego początku wegetacji.
| Przed zabiegiem należy dokładnie zapoznać się z etykietami preparatów, które planujemy zastosować. Podawane w nich zalecenia, m.in. zakres stosowania (czyli w jakich gatunkach uprawnych możemy wykonać zabieg), spektrum chwastobójcze, termin stosowania oraz dawka, mogą się niekiedy znacząco różnić, nawet w przypadku preparatów zawierających identyczne substancje czynne! |
Przykłady substancji czynnych (pszenica ozima)
W doglebowej ochronie pszenicy ozimej przed chwastami jednoliściennymi stosuje się m.in. flurochloridon, flufenacet, diflufenikan oraz prosulfokarb. Flufenacet wykorzystywany jest głównie do zwalczania chwastów jednoliściennych. Skutecznie eliminuje m.in. miotłę zbożową, stokłosę bezostną, życicę trwałą, wiechlinę roczną oraz wyczyńca polnego. Należy jednak pamiętać, że w najbliższym czasie substancja ta zostanie wycofana z rynku*.
Diflufenikan, flurochloridon i prosulfokarb eliminują m.in. miotłę zbożową, a ponadto wykazują skuteczność wobec wielu chwastów dwuliściennych. Z wyjątkiem flurochloridonu, wszystkie wymienione substancje – w tym także flufenacet – dostępne są również w preparatach przeznaczonych do zabiegów nalistnych.
Nalistny oprysk na chwasty w zbożach
Nalistny oprysk w zbożach można wykonać dopiero wtedy, gdy wiadomo już, jakie gatunki chwastów występują na polu. Dzięki temu łatwiej dobrać odpowiedni preparat i precyzyjnie ukierunkować ochronę. Niezbędne jest jednak przeprowadzenia zabiegu w odpowiedniej fazie rozwojowej chwastów i rośliny uprawnej oraz przy sprzyjających warunkach pogodowych. Należy także pamiętać, że herbicydy stosowane powschodowo, pobierane głównie przez liście, skutecznie ograniczają przede wszystkim aktualne zachwaszczenie, natomiast w mniejszym stopniu, lub nawet wcale, nie zapobiegają późniejszym wschodom chwastów.
|
|
|
Przykłady substancji czynnych (pszenica ozima)
Do jesiennej ochrony pszenicy ozimej przed chwastami jednoliściennymi dostępnych jest wiele substancji czynnych. Oprócz większości środków stosowanych doglebowo można wykorzystać także m.in. pinoksaden, mezosulfuron metylowy, chlorotoluron czy etofumesat.
Pinoksaden to graminicyd skuteczny m.in. w zwalczaniu miotły zbożowej i wyczyńca polnego. Mezosulfuron, poza chwastami jednoliściennymi (np. miotła zbożowa, wyczyniec polny, życica trwała, wiechlina roczna), eliminuje również wybrane chwasty dwuliścienne. Chlorotoluron to także substancja uniwersalna, ceniona w zwalczaniu nie tylko niektórych chwastów jednoliściennych (np. miotły zbożowej), lecz także wielu gatunków dwuliściennych. Etofumesat, choć najczęściej używany w uprawie buraków cukrowych, znajduje zastosowanie także w pszenicy ozimej. W etykietach środków dopuszczonych do użycia w tej uprawie jako chwast wrażliwy wymieniana jest wiechlina roczna, a jako średniowrażliwy – miotła zbożowa.
|
|
|
Ochrona sekwencyjna
To strategia łącząca zalety zabiegów doglebowych i nalistnych. Najczęściej polega na wykonaniu oprysku doglebowego, a następnie – zaplanowanej już wcześniej poprawki nalistnej. Takie rozwiązanie zwiększa skuteczność zabiegów i zapewnia dłuższą, stabilniejszą ochronę plantacji w kluczowych fazach rozwoju roślin uprawnych. Sprawdza się szczególnie w przypadku zachwaszczenia gatunkami trudnymi do zwalczenia oraz przy falowych wschodach. Dodatkowo ułatwia zastosowanie herbicydów o różnych mechanizmach działania, co znacząco ogranicza ryzyko selekcji biotypów odpornych.
| W artykule przedstawiono jedynie wybrane substancje chwastobójcze. Kompletna lista zarejestrowanych herbicydów przeznaczonych do ochrony zbóż ozimych dostępna jest m.in. na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. |
* środki ochrony roślin, w skład których wchodzi flufenacet, wprowadzone do obrotu do dnia 10 grudnia 2025 r. mogą być sprzedawane i dystrybuowane do dnia 10 października 2026 r.;
środki ochrony roślin, w skład których wchodzi flufenacet, wprowadzone do obrotu do dnia 10 grudnia 2025 r. mogą być stosowane, przechowywane, unieszkodliwiane do dnia 10 grudnia 2026 r. [źródło]