Dysphania pumilio. Fot. Josep Gesti, CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons)
Po raz pierwszy w Polsce potwierdzono występowanie australijskiego gatunku Dysphania pumilio jako chwastu w uprawach ogrodniczych. Dotychczas roślina ta była stwierdzana jedynie sporadycznie na terenach ruderalnych, a w literaturze klasyfikowano ją jako gatunek efemeryczny lub lokalnie zadomowiony.
Dysphania pumilio (Chenopodium pumilio) – komosa australijska – jest jednoroczną rośliną z rodziny szarłatowatych (Amaranthaceae), pochodzącą z Australii i zawleczoną na wszystkie kontynenty poza Antarktydą. Wyróżnia się dużą plastycznością ekologiczną – może przyjmować formę wzniesioną lub płożącą (zwłaszcza w miejscach intensywnie udeptywanych). Pędy osiągają od kilku do ponad 60 cm długości, a rośliny szybko zakwitają i owocują aż do pierwszych przymrozków. Wytwarzają bardzo liczne, drobne nasiona, które kumulują się w glebie, tworząc zasobny bank nasion.
W ostatnich latach gatunek odnotowano w nowych lokalizacjach: w Poznaniu (miejskie rabaty bylinowe oraz szkółka roślin ozdobnych w okolicy miasta) oraz w ogrodzie warzywnym we wsi Rudna na Dolnym Śląsku. Jest to pierwszy udokumentowany przypadek wystąpienia komosy australijskiej w Polsce jako chwastu upraw ogrodniczych.
W ramach badań nad tymi populacjami określono prawdopodobne drogi zawleczenia nasion (m.in. wraz z podłożem ogrodniczym użytym do zakładania rabat, materiałem szkółkarskim oraz mieszankami nasion ziół) oraz oceniono zdolność przetrwania zimy – nasiona znoszą mrozy sięgające co najmniej –15°C. Wykazano również wysoką produkcję diaspor: pojedyncza roślina może wytworzyć około 6000 nasion. Analiza dynamiki populacji występującej w ogrodzie wskazuje, że gatunek stopniowo zwiększa zajmowaną powierzchnię i potrafi wypierać inne chwasty jednoroczne. Mimo zajęcia powierzchni około 70 m² nie przeniknął ani na przylegający trawnik, ani na sąsiadujące pole uprawne.
Ryzyko inwazyjności komosy australijskiej określono jako umiarkowane. Roślina ta w Polsce znana jest zaledwie z kilku stanowisk – rozprzestrzenia się lokalnie i powoli. Obecne ryzyko inwazji uznaje się za raczej niskie, jednak gatunek ten wymaga dalszej obserwacji.
źródło/więcej informacji:
Szczęśniak E., Bortniak M., Kucharski M., Rosadziński S. 2025. Dysphania pumilio (R.Br.) Mosyakin & Clemants (Chenopodium pumilio R.Br.; Amaranthaceae) the first time recorded as a garden weed in Poland. Acta Agrobotanica, 78: [artykuł online, brak stron]