skrzyp polny

Equisetum arvense L.
Nazwa angielska: field horsetail, scouringrush, toadpipe
Rodzina: skrzypowate (Equisetaceae)

Wygląd, cechy szczególne: Pędy zarodnikowe są nierozgałęzione, czerwonawe lub żółtobrunatne, osiągają do 20 cm wysokości. Na szczycie znajduje się kłos zarodnikowy zasychający po wydaniu zarodników. Pędy płonne zielonkawe, żeberkowane, okółkowo rozgałęziające się, dorastają do 40 cm. Wysycane dużą ilością krzemionki. Liście małe, łuskowate, ulokowane w węzłach. Gatunek wytwarza silnie rozbudowany system podziemnych kłączy, które na ogół dorastają do głębokości 1-2 m. W literaturze opisano przypadek gdy w trakcie kopania studni znaleziono kłącza skrzypu na głębokości 6 m (dodano 13-04-2019).

Zarodnikowanie: marzec-maj.

Pęd skrzypu z fragmentem podziemnego kłącza (dodano 13-05-2019).

Cykl życiowy, biologia: Roślina wieloletnia (bylina). Pędy zarodnikowe wschodzą wczesną wiosną, przed pędami płonnymi, po wydaniu zarodników zamierają. Pędy płonne pojawiają się w maju (dodano 12-01-2019). Na polach uprawnych skrzyp rozmnaża się nieomal wyłącznie za pośrednictwem podziemnych kłączy pociętych w trakcie uprawy pola. Nawet małe kawałki kłączy zakorzeniają się i dają początek nowym roślinom.

W doświadczeniu szklarniowym skrzyp z łatwością odrastał z 1 cm fragment kłącza umieszczonego na głębokości 15 cm. Symulacje wskazują, że chwast ten wprowadzony na nowe stanowisko jest w stanie opanować powierzchnię 1ha w przeciągu 6 lat (dodano 02-12-2017).

Występowanie, szkodliwość: Skrzyp polny jest powszechnie występującym chwastem. Pojawia się we wszystkich uprawach, często w burakach, ziemniakach. Gatunek problematyczny ze względu na niską wrażliwość na herbicydy oraz dużą żywotność kłączy.

Typowe warunki siedliskowe [1]:
wskaźnik świetlny: umiarkowane światło – pełne światło
wskaźnik wilgotnościowy: gleby świeże – gleby wilgotne
wskaźnik trofizmu: gleby umiarkowanie ubogie – gleby zasobne
wskaźnik kwasowości gleby: gleby umiarkowanie kwaśne (5≤ pH <6) – gleby obojętne (6≤ pH <7)

Zwalczanie skrzypu polnego (wrażliwość na substancje aktywne) *: np. MCPA (aktualizacja 02-12-2017). Skrzyp polny jest gatunkiem niewrażliwym na działanie glifosatu (dodano 26-09-2018).

Skrzyp na plantacji kukurydzy (dodano 02-12-2017).

Metody niechemiczne: W starszych zaleceniach można natrafić na informację, że w celu ograniczenia występowania skrzypu należy wprowadzić na stanowisko rośliny silnie zacieniające glebę np. łubin lub mieszanki strączkowych pastewnych, które silnie zacieniają glebę. Pomocne może być również intensywne nawożenie azotowe zwiększające konkurencyjność roślin uprawnych (skrzyp w niewielkim stopniu reaguje na większą ilość azotu) (dodano 07-02-2019).

*Skuteczność herbicydu zależy od wielu czynników m.in. fazy rozwojowej chwastu, dawki i formulacji preparatu. Dlatego informacji dotyczących wrażliwości chwastów na działanie środka chwastobójczego należy zawsze szukać w jego etykiecie.

Inne informacje: Pęd podczas łamania i miażdżenia, ze względu na wysycenie krzemionką, wydaje charakterystyczny skrzypiący dźwięk, stąd nazwa – skrzyp. Dawniej pędy wykorzystywano do mycia naczyń.

źródła:
1. Zarzycki K., Trzcińska-Tacik H., Różański W., Szeląg Z., Wołek J., Korzeniak U. 2002. Ecological indicator values of vascular plants of Poland. Ekologiczne liczby wskaźnikowe roślin naczyniowych Polski. Wyd. Inst. Bot. PAN, Kraków, 183 ss.