ostrożeń polny

Siewka ostrożenia z widocznymi liścieniami i pierwszą parą liści (dodano 22-09-2018).

Cirsium arvense (L.) Scop.
Nazwa angielska:
Creeping thistle, Canada thistle
Rodzina: astrowate (Asteraceae) dawniej złożone (Compositae)

Wygląd, cechy szczególne: Łodyga osiąga do 50-150cm wysokości, jest nieznacznie graniasta lub obła, rozgałęzia się w górnej części. Liście wydłużone, kolczasto-szczeciniaste o zróżnicowanym kształcie. Korzeń palowy, może dorastać nawet do głębokości kilku metrów. Na rosyjskim stepie zlokalizowano egzemplarz o korzeniu sięgającym 7m w głąb gleby (dodano 22-09-2018). Kwiaty zebrane w koszyczki, jednopłciowe (jest to gatunek dwupienny czyli kwiaty męskie i żeńskie pojawiają się na różnych osobnikach). Nasiona (niełupki) z puchem kielichowym.

Ostrożeń polny (Cirsium arvense)

Ostrożeń polny (Cirsium arvense)

Okres kwitnienia: lipiec-wrzesień (październik)

Cykl życiowy, biologia: Ostrożeń polny to gatunek wieloletni, rozmnażający się generatywnie (nasiona) oraz wegetatywnie odrastając z fragmentów korzeni. Na polach uprawnych rozmnaża się przede wszystkim wegetatywnie. Do zapoczątkowania wzrostu nowej rośliny wystarcza nawet 1cm fragment korzenia. Chwast ten jest bardzo żywotny, może odrastać z 2,5cm odcinków korzeni umieszczonych na głębokości 0,5m (dodano 22-12-2017).
Pojedynczy egzemplarza ostrożnia wytwarza 1-5 tysięcy nasion, które mogą być rozsiewane z wiatrem. W glebie nasiona mogą przetrwać do 20 lat.

Występowanie, szkodliwość: Zachwaszcza wszystkie rodzaje upraw. Jest tolerancyjny względem warunków siedliskowych. Dzięki wytwarzaniu silnego i głęboko sięgającego korzenia może występować na stanowiskach bardzo suchych. Obserwowany również na glebach silnie zasolonych. Nie toleruje stanowisk podmokłych, na których system korzeniowy nie rozwija się prawidłowo.
W jednym z badań straty ziarna pszenicy jarej przy występowaniu 2, 12, 25 pędów ostrożnia na 0,84 m2 plantacji wynosiły 15, 35 i 60%. Pojawiając się w dużym nasileniu może pobrać z 1ha plantacji 300kg azotu, 40kg fosforu i nieomal 400kg potasu (aktualizacja 19-10-2016).
W innym badaniu ustalono, że 1, 5, 10 i 15 sztuk ostrożenia przypadające na 1m² plantacji pszenicy ozimej spowodowały straty wynoszące odpowiednio 5, 19, 28 i 36% [1] (dodano 29-09-2017).

Wg. prof. Roli (1992) ekonomiczny próg szkodliwości ostrożenia polnego na plantacjach pszenicy jarej to 1-2 egzemplarze chwastu na 1m² (dodano 09-12-2017). Próg szkodliwości dla kukurydzy to 1 egzemplarz na 1m² [2] (dodano 23-03-2018). W badaniach przeprowadzonych na Słowacji dostrzeżono, że ostrożeń był najbardziej konkurencyjny dla kukurydzy w okresie suszy (dodano 22-11-2018).

Typowe warunki siedliskowe [3]:
wskaźnik świetlny: pełne światło
wskaźnik wilgotnościowy: gleby suche – gleby świeże
wskaźnik trofizmu: gleby umiarkowanie ubogie – gleby zasobne
wskaźnik kwasowości gleby: gleby umiarkowanie kwaśne (5≤ pH <6) – gleby zasadowe (pH>7)

Ostrożeń polny – zwalczanie

wrażliwość na substancje aktywne np.*: 2,4-D + dikamba, chlopyralid, chlopyralid + pikloram, MCPA.

*Skuteczność herbicydu zależy od wielu czynników m.in. fazy rozwojowej chwastu, dawki i formulacji preparatu. Dlatego informacji dotyczących wrażliwości chwastów na działanie środka chwastobójczego należy zawsze szukać w jego etykiecie.

metody niechemiczne:
Gatunkiem uprawnym zalecanym do zagłuszania ostrożnia polnego jest gryka, której wysiew ogranicza liczebność pędów nadziemnych tego chwastu. Walka mechaniczna, ze względu na możliwość rozmnażania wegetatywnego z fragmentów korzeni jest bardzo trudna.
ostrozen-polny-kwitnienie

źródła:
1. Rola H., Domaradzki K., Kaczmarek S., Kapeluszny J. 2013. Znaczenie progów szkodliwości w integrowanych metodach regulacji zachwaszczenia w zbożach. Prog. Plant Prot./Post. Ochr. Rośl. 53(1): 96–104.
2. Bereś P. K., Mrówczyński M. (red.). 2013. Metodyka integrowanej ochrony kukurydzy dla producentów. Wyd. Inst. Ochr. Roślin, Poznań, 51 ss.
3. Zarzycki K., Trzcińska-Tacik H., Różański W., Szeląg Z., Wołek J., Korzeniak U. 2002. Ecological indicator values of vascular plants of Poland. Ekologiczne liczby wskaźnikowe roślin naczyniowych Polski. Wyd. Inst. Bot. PAN, Kraków, 183 ss.